Co to jest kosmetyk? Kosmetyk vs produkt leczniczy

Zastanawialiście się kiedyś, które produkty są kosmetykami? Czy zawsze w prosty sposób można odróżnić kosmetyk od produktu leczniczego? Otóż nie zawsze, ale po kolei.

Co to właściwie jest kosmetyk?

W celu odpowiedzi na to pytanie, zajrzyjmy do definicji produktu kosmetycznego. Jedyną formalną i obowiązującą definicją kosmetyku jest definicja przedstawiona w rozporządzeniu Komisji Europejskiej nr 1223/2009. Rozporządzenie te dotyczy produktów kosmetycznych i obowiązuje każdego producenta i dystrybutora kosmetyków w całej Unii Europejskiej. W art. 2 rozporządzenia znajduje się definicję kosmetyku:

produkt kosmetyczny” oznacza każdą substancję lub mieszaninę przeznaczoną do kontaktu z zewnętrznymi częściami ciała ludzkiego (naskórkiem, owłosieniem, paznokciami, wargami oraz zewnętrznymi narządami płciowymi) lub z zębami oraz błonami śluzowymi jamy ustnej, którego wyłącznym lub głównym celem jest utrzymywanie ich w czystości, perfumowanie, zmiana ich wyglądu, ochrona, utrzymywanie w dobrej kondycji lub korygowanie zapachu ciała;

Rozkładając na czynniki pierwsze powyższą definicję, można zauważyć, że określa ona trzy główne elementy, które razem wzięte wpływają na to, czy dany produkt jest kosmetykiem czy nie:

  • Forma produktu
  • Miejsce zastosowania
  • Cel użycia

Forma produktu – Kosmetykiem jest substancja lub mieszanina substancji. Co oznacza, że wszystkie inne przedmioty, wyroby np. plastry, sztuczne rzęsy nie są kosmetykami, nawet jeśli cel ich użycia jest zgodny z definicją kosmetyku.

Miejsce zastosowania – Kosmetyki są przeznaczone tylko i wyłącznie do zewnętrznego kontaktu z ciałem człowieka  lub częściami jamy ustnej. Dlatego produkty np. przeznaczone do wstrzykiwania w głąb ciała, spożywania, wdychania, czy wszczepiania  do ciała ludzkiego również nie są kosmetykami.

Cel użycia – Trzeci i ostatni element definicji kosmetyku odnosi się do celu stosowania. Żeby można było uznać dany produkt za kosmetyk, musi on spełniać jedną z poniższych, podstawowych funkcji kosmetyku:

  • utrzymanie w czystości, np. działanie myjące mydła,
  • pielęgnowanie, np. działanie nawilżające kremu do twarzy,
  • ochrona, np. kosmetyk plażowy z filtrami UV, chroniący przed działaniem promieniowania UV,
  • perfumowanie, np. perfumy,
  • zmiana wygląda ciała, np. cienie do powiek, róże do policzków,
  • ulepszenie zapachu ciała, np. dezodoranty.

Oczywiście, oprócz funkcji podstawowej, czyli głównego celu stosowania kosmetyku, kosmetyki mogą i zazwyczaj wykazują inne, dodatkowe kierunki działania. W rzeczywistości niemalże każdy kosmetyk obecny na rynku posiada właśnie działanie wielokierunkowe, co jest związane z innowacyjnością przemysłu kosmetycznego i oczekiwaniami konsumentów. Dobrym przykładem będzie tutaj szampon przeciwłupieżowy, który oprócz podstawowej funkcji, jaką jest utrzymanie w czystości, posiada również funkcję dodatkową, jaką jest działanie bakteriostatyczne. Funkcją dodatkową kosmetyku może być także:

  • działanie hamujące rozwój mikroorganizmów toniku do twarzy (tzw. toniki antybakteryjne),
  • hamowanie wydzielania potu przez antyperspiranty.

Wiemy już co to jest kosmetyk. W takim razie, pytanie brzmi co kosmetykiem nie jest? Albo inaczej, jakie produkty mogą być mylnie uznane przez nas jako kosmetyki?

Uogólniając, każdy produkt, który nie spełnia powyższej definicji kosmetyku lub, którego charakterystyka (np. treść na etykiecie) wykracza poza tą definicję nie może być uznany za kosmetyk. Najczęstszą pomyłką w ocenie rodzaju produktu, z którą się spotkałam, jest zaklasyfikowanie do grupy kosmetyków tych produktów, które w rzeczywistości powinny należeć do grupy produktów leczniczych. Dlatego przyjrzymy się definicji produktu leczniczego:

produktem leczniczym – jest substancja lub mieszanina substancji, przedstawiana jako posiadająca właściwości zapobiegania lub leczenia chorób występujących u ludzi lub zwierząt lub podawana w celu postawienia diagnozy lub w celu przywrócenia, poprawienia lub modyfikacji fizjologicznych funkcji organizmu poprzez działanie farmakologiczne, immunologiczne lub metaboliczne” (Ustawa prawo farmaceutyczne Dz. U. 2001 nr 126 poz. 1381 ze zm.)

Definicja produktu leczniczego określa dwie cechy produktu: rzeczywiste działanie oraz sposób prezentacji. Co oznacza, że produkt którego działanie (zadeklarowane przez producenta) wykracza poza definicję kosmetyku i dodatkowo jest zapakowany w opakowanie zbyt podobne do opakowania leku prawdopodobnie nie jest kosmetykiem, tylko produktem leczniczym.

I na koniec kilka przykładów produktów, które na pierwszy rzut oka możemy uznać za kosmetyki, natomiast w rzeczywistości powinny być klasyfikowane jako produkty lecznicze (jeżeli faktycznie posiadają takie działanie, jakie podaje producent):

  • krem do pielęgnacji stóp o działaniu przeciwgrzybiczym
  • preparat do pielęgnacji skóry głowy likwidujący łuszczycę
  • krem do skóry wrażliwej chroniący przed infekcjami grzybiczymi
  • krem łagodzący stany zapalne
  • żel do cery trądzikowej przyspieszający usuwanie trądzikowych zmian zapalnych
  • żel likwidujący łojotokowego zapalenia skóry
  • kojący krem antybakteryjny i przeciwzapalny
  • żel uszczelniający naczynia krwionośne do cery naczynkowej

Oczywiście nie zawsze tego typu produkty są zarejestrowane jako produkty leczniczy, bo taniej i łatwiej jest wprowadzić na rynek kosmetyk niż produkt leczniczy. W takich przypadkach powinny wykazać się nasz polskie organy nadzoru i „ścigać” producenta, żeby zmienił klasyfikację produktu lub treść deklaracji marketingowej. W większości przypadków producenci „popłynęli” w swoich fantazjach i przypisali swoim produktom działanie, którego w rzeczywistości nie wykazują. Dlatego najczęściej w takich sytuacjach producent zmienia jedynie treść deklaracji na opakowaniu. Jednak, gdyby zdarzyło się tak, że produkt faktycznie ma takie działanie, jakie podaje producent np. jego żel do skóry głowy rzeczywiście likwiduje łuszczycę, wówczas musiałby przejść całą procedurę klasyfikacji swojego produktu jako produkt leczniczy.

Jak widać, nie zawsze w prosty i jasny sposób da się określić, czy dany produkt jest kosmetykiem, czy jednak produktem leczniczym. W wielu przypadkach jest to ocena „case by case”.

Uff, to tyle na początek. Mam nadzieję, że nie zanudziłam Was tymi definicjami 🙂

Następnym razem poruszę temat tzw. dermokosmetyków / kosmetyków aptecznych. Czy rzeczywiście są bardziej bezpieczne niż „zwykłe” kosmetyki?

17 thoughts on “Co to jest kosmetyk? Kosmetyk vs produkt leczniczy

  1. Nigdy nawet na to nie wpadłam 🙂 Za to uwielbiam internet i blogi – kopalnia wiedzy 🙂 Ciągle dowiaduje sie czegoś nowego i to w przyjemnej formie 🙂

    Pozdrawiam ciepło
    Karolina z Zielona Karuzela

    1. Dokładnie, internet to niekończąca się kopalnia wiedzy 🙂 Dziękuję za miłe słowa i zapraszam do śledzenia mojego bloga 🙂

  2. Dziękuję za otworzenie oczu w tej kwestii- pierwszy raz trafiłam na takie rzetelne informacje odnośnie kosmetyków. Czekam zatem na kolejny o kosmetykach aptecznych.

  3. trzymam kciuki za Twój blog/stronę. Nareszcie czytam rzetelne informacje na temat kosmetyków!
    i już czekam na wpis o dermokosmetykach! mam nadzieję, że pojawi się też coś o „złych parabenach” 🙂

    1. Dziękuję za miłe słowa 🙂 Oczywiście tematy dotyczące „złych parabenów” i innych „toksycznych” składników będe poruszać 🙂

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

CommentLuv badge